Devren işletme alırken kontrol listesi

İlanda yazan ciro ve kâr, ilan sahibinin beyanıdır. Beyanı belgeyle karşılaştırmadan hiçbir teklif vermeyin.

• Son 12 ayın Z raporları ve POS ekstreleri — mevsimselliği de gösterir.
• Banka hesap hareketleri: nakit ağırlıklı işlerde tek doğrulama yolu budur.
• Vergi beyannameleri: beyan edilen ciro ile anlatılan ciro arasındaki fark, sizin de devralacağınız bir risktir.
• Tedarikçi faturaları: maliyet tarafını doğrular.
• Personel bordroları: gerçek personel maliyeti burada görünür.

Satıcı çoğu zaman kendi maaşını ve aile bireylerinin emeğini gidere yazmaz. Kârı, kendi emeğinizin piyasa karşılığını düşerek yeniden hesaplayın.

Devren kiralık bir işletmede kira sözleşmesi, devir bedelinden daha belirleyici olabilir.

• Kontratın kalan süresi ne kadar? Geri dönüş sürenizden kısaysa risk var.
• Artış maddesi nedir: TÜFE mi, sabit oran mı, dövize endeksli mi?
• Mal sahibi devre onay veriyor mu — yazılı olarak?
• Depozito kime iade edilecek, siz yeniden mi yatıracaksınız?
• Tahliye ve fesih koşulları neler?

Mal sahibiyle devir görüşmesinden ÖNCE tanışın. Yeni kira şartlarını netleştirmeden devir bedelini konuşmak, sonradan çıkan sürprizlerin en yaygın sebebi.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı işletmeciye özeldir ve yeni işletmeci adına yeniden düzenlenir. Ruhsatın devre uygunluğunu ilgili belediyeden KENDİNİZ teyit edin.

Alkollü içki satışı, gıda üretimi, sağlık ve eğitim gibi alanlarda ek izinler devreye girer; süreç uzayabilir. Devir sözleşmesine, ruhsatın çıkmaması hâlinde ne olacağına dair bir madde koyun.

• SGK ve vergi borcu var mı?
• İcra takibi veya devam eden dava var mı?
• Devredilecek personelin kıdem ve ihbar yükü kimde kalıyor?
• Tedarikçilere birikmiş borç var mı?
• Ekipmanda finansal kiralama (leasing) sözleşmesi var mı?

Bu kalemler devir sözleşmesinde açıkça paylaştırılmalıdır. “Ben hallederim” sözlü taahhüdü, devirden sonra sizin sorununuz hâline gelir.

Bedelin neyi kapsadığını yazılı olarak netleştirin: demirbaş, stok, marka ve tabela, tedarikçi anlaşmaları, müşteri veritabanı, personel. Demirbaş listesi sözleşmenin eki olmalı; her kalemin markası, modeli, yaşı ve çalışır durumda olduğu yazılmalıdır.

Stok devir günü sayımla belirlenir ve tutanağı iki taraf da imzalar. Satılmayacak ya da son kullanma tarihi yaklaşan stok bedele dâhil edilmemelidir.

Yaya ve araç trafiğini farklı gün ve saatlerde yerinde izleyin: hafta içi öğle, hafta sonu akşam, kapanış saati. Anlatılan yoğunluk ile gördüğünüz yoğunluk aynı mı?

Çevredeki inşaat, yol çalışması ve yeni açılacak rakip işletmeleri sorun. Konumun bugünkü değeri kadar, bir yıl sonraki değeri de önemli.

Bu listedeki her soruya cevap alamıyorsanız acele etmeyin. İyi bir işletme, incelemeye açık olan işletmedir; belge göstermekten kaçınan bir satıcı size zaten cevabını vermiştir.